Jeśli firma dysponuje dużym asortymentem i złożonym łańcuchem dostaw logistycznych, magazynowanie może stanowić prawdziwe wyzwanie. Utrzymywanie nadwyżek zapasów zwiększa koszty, a niedobory kluczowych towarów zakłócają dostawy. Aby nie stracić lojalności klientów, firmy stosują analizę ABC-XYZ.
Czym jest analiza ABC?
Analiza ABC to metoda sortowania i magazynowania towarów według ich priorytetu pod względem zysku i wartości.
Analiza ABC, podobnie jak inne metody, działa na zasadzie 80/20:
- A – towary najbardziej dochodowe, wysoki priorytet (80%);
- B – towary o średnim poziomie zysku, średni priorytet (15%);
- C – towary o niskim procencie zysku, niski priorytet (5%).
Metoda ta pozwala zatem na wgląd w obroty, wolumen sprzedaży i marżę.
Metoda ABC – klasyfikacja zapasów według ważności towarów
Metoda ABC pomaga określić, które towary mają największy wpływ na zysk. Dlatego te najcenniejsze powinny zawsze znajdować się w magazynie. Należy się na nich skupić – prowadzić dokładną ewidencję, zamawiać z wyprzedzeniem, aby uniknąć niedoborów.
Przykład zastosowania metody ABC w pracy magazynowej
Analiza ABC (przykład):
| Grupa | Udział towarów w przychodach | Udział towarów w asortymencie | Polityka uzupełniania | Kontrola | Magazynowanie |
| А | 70–80% | ~15–20% | Uzupełnianie codzienne lub automatyczne | Stałe | Minimalne saldo, dokładne księgowanie, musi być stale dostępne, zapas strategiczny |
| B | 15–25% | ~30% | Raz w tygodniu | Planowane | Optymalne saldo, w razie potrzeby |
| C | 5–10% | ~50–55% | Raz w miesiącu | Minimalne | Duże partie, minimalna uwaga, możliwość redukcji asortymentu (lub zamówienia) |
Czym jest analiza XYZ
Towary mogą być zaliczone do grupy „A”, ale przynoszą przychód tylko w określonym okresie roku lub rzadziej. Dlatego ważne jest, aby jednocześnie zwrócić uwagę na inną metodę – analizę XYZ.
Analiza XYZ to metoda sortowania i magazynowania towarów pod kątem stabilności popytu i regularności sprzedaży.
Analiza XYZ dzieli również towary na kategorie zgodnie z zasadą 80/20:
- X – najbardziej stabilny wolumen sprzedaży (80%);
- Y – przewidywany, ale zmienny wolumen sprzedaży (15%);
- Z – losowy lub niski popyt (5%).
Jeśli analiza ABC pokazuje, które towary przynoszą największy zysk, to analiza XYZ pozwala zrozumieć, jak chaotyczny jest ten popyt.
Metoda XYZ – klasyfikacja zapasów pod kątem stabilności popytu
Dzięki metodzie XYZ z pewnością możliwe będzie stworzenie wysokiej jakości planu zaopatrzenia i niezawodnej logistyki. Obliczenie przyszłego popytu pomaga logistykowi lub kierownikowi magazynu zdecydować: co przechowywać na stałe, co zamawiać sezonowo, a co – tylko dla konkretnego klienta.
Jak wygląda analiza w praktyce?
Analiza XYZ (przykład):
| Grupa | Charakter popytu | Zmienność popytu | Przykład towarów |
| X | Sprzedawane stabilnie co miesiąc | Minimalne wahania (±10%) | Mleko, chleb, gwoździe |
| Y | Sezonowość popytu | Umiarkowana zmienność (±25%) | Klimatyzatory, ozdoby choinkowe |
| Z | Trudno przewidzieć popyt | Znaczne wahania (>25%) | Zestawy prezentowe, nowe modele gadżetów |
Analiza ABC–XYZ — jak połączyć dwie metody
Te dwie metody są indywidualnie bardzo przydatne w magazynowaniu, ale nie dają pełnego obrazu procesów. Dla bardziej realistycznego planowania i skuteczniejszej klasyfikacji, te dwa systemy łączy się w jeden — analizę ABC–XYZ.
Analiza ABC–XYZ w logistyce pomaga zrozumieć, które towary:
- są krytycznie ważne i przewidywalne;
- należy je planować sezonowo;
- Nie powinny być stale przechowywane w magazynie.
Analiza ABC–XYZ łączy dwie metody:
| Kombinacja | Co oznacza dla produktu | Co oznacza dla magazynu |
| AX | Ważne i stabilne | Utrzymuj stale, monitoruj codziennie |
| AY | Ważne, ale popyt sezonowy | Planuj zakupy przed sezonem |
| AZ | Ważne, ale popyt niestabilny | Utrzymuj minimalne zapasy, zapewnij dostępność |
| BX | Średnie ważne, stabilne | Regularnie uzupełniaj |
| BY | Średnie, sezonowe | Zamów przed sezonem |
| BZ | Średnie, niestabilne | Minimalne zapasy lub na zamówienie |
| CX | Niewielkie, stabilne | Małe, stałe zapasy |
| CY | Niewielkie, sezonowe | Zamów tylko w sezonie |
| CZ | Niewielkie i niestabilne | Możliwe, że całkowicie wycofane z asortymentu |
Dany produkt może mieć niską rentowność zgodnie z wynikami analizy ABC, ale wykazywać stabilny popyt zgodnie z analizą XYZ. Gdyby pracownik skupił się tylko na jednej z metod, istniałoby ryzyko podjęcia błędnej decyzji o wycofaniu takiego produktu z magazynu. W rzeczywistości, pomimo niskiego poziomu zysku, takie stanowiska często przyciągają uwagę kupujących i stymulują sprzedaż innych, bardziej marginalnych produktów. Dlatego ich obecność w magazynie jest wskazana z punktu widzenia utrzymania popytu i lojalności klientów.
Przykład analizy ABC–XYZ w logistyce
Analiza ABC–XYZ (przykład) specjalnie dla logistyki:
| Grupa | Przykład kierunków | Udział w zysku | Udział w liczbie tras/klientów | Planowanie transportu | Polityka zarządzania |
| AX | Kijów–Warszawa, Lwów–Gdańsk | 70–80% | 15–20% tras | Stałe zapewnienie, przygotowanie z wyprzedzeniem | Codzienna kontrola, stałe rozkłady lotów |
| AY | Odessa–Bukareszt, Charków–Budapeszt | ~15% | ~10% kierunków | Planowanie sezonowe, elastyczne magazynowanie | Aktywne wykorzystanie w szczycie sezonu |
| AZ | Krzemieńczuk–Tallin (ładunki niestandardowe, umowy jednorazowe) | ~5% | ~5% klientów | Bez stałego magazynowania, na zamówienie, możliwe jest utrzymanie elastycznego transportu lub kontrahentów w rezerwie. | Wydajność w przypadku indywidualnych zamówień |
Część ABC pokazuje, jak rentowny jest klient lub kierunek. Część XYZ – jak stabilny jest zamawiany transport.
Jak analiza pomaga optymalizować zapasy magazynowe
Przede wszystkim metoda ABC–XYZ pomaga zdecydować, co należy przechowywać w magazynie, co zakupić z wyprzedzeniem i co zamówić dla klienta. W ten sposób przedsiębiorca może określić strategię zakupów i zarządzania zapasami.
Zalety analizy ABC–XYZ:
- optymalizacja kosztów (utrzymania, personelu, energii);
- zwiększenie obrotów;
- zmniejszenie zapotrzebowania na duże powierzchnie;
- wygodne i zindywidualizowane zarządzanie zakupami;
- zmniejszenie czynnika ludzkiego;
- podwyższony poziom obsługi klienta.
Firmy korzystające z metody ABC–XYZ redukują koszty magazynowania średnio o 15–30% bez utraty sprzedaży.
Wnioski
Zrozumienie systemu zarządzania zapasami to tylko połowa sukcesu. Musi zostać skutecznie wdrożony w Twojej firmie. Powierz to profesjonalistom z firm transportowych i logistycznych, świadczącym również usługi magazynowania. Zapewnią oni prawidłowe składowanie towarów i przejmą zarządzanie zapasami.
