Transport morski jest jedną z najtańszych i najkorzystniejszych opcji. Przed rozważeniem tej opcji ważne jest wybranie odpowiednich warunków dostawy, którymi najprawdopodobniej będzie FOB (Free On Board).
Czym jest FOB (Free On Board) według Incoterms 2020?
FOB (Free On Board) to warunek dostawy zawarty w oficjalnych regułach Incoterms dla handlu międzynarodowego. Istnieje łącznie 11 warunków (grup), w tym EXW, FCA, CPT, DAP i inne.
Dokładniej, FOB można zdefiniować w następujący sposób. FOB oznacza, że sprzedawca odpowiada jedynie za załadunek towaru na statek, w porcie wskazanym przez kupującego. Następnie sprzedawca przejmuje wszystkie koszty i zobowiązania związane z towarem.
Kluczowe punkty FOB (wyjaśnienie):
- Obowiązki i ryzyko związane z towarem przechodzą na sprzedającego po załadunku na statek;
- Odprawa celna eksportowa jest obowiązkiem sprzedającego;
- Kupujący organizuje transport i usługi powiązane (ubezpieczenie);
- Kupujący zajmuje się odprawą celną importową.
Formularz FOB jest stosowany wyłącznie w transporcie rzecznym i morskim, głównie kontenerowym.
Obowiązki Sprzedającego w ramach warunków FOB
Najważniejszym punktem każdego Incoterms jest moment przeniesienia odpowiedzialności za ładunek. W przypadku FOB moment ten następuje w momencie załadunku towaru na statek w uzgodnionym porcie. Dokładniej, natychmiast po przekroczeniu burty statku.
Co robi sprzedawca w ramach warunków dostawy FOB:
- wystawia fakturę ze wszystkimi danymi dotyczącymi towaru i płatności;
- dostarcza ładunek do załadunku na statek zgodnie z uzgodnionym czasem i miejscem;
- dokonuje odprawy celnej eksportowej;
- zapewnia opakowanie i etykietowanie ładunku;
- dokonuje procedur portowych;
- poinformuje kupującego o gotowości ładunku do załadunku na statek;
- dostarcza towar na wybrany przez kupującego statek;
- dostarcza kupującemu potwierdzenie załadunku (w szczególności w formie listu przewozowego).
Zasadniczo sprzedawca musi w pełni przygotować towar do eksportu. Ponoszą oni bezpośrednią odpowiedzialność prawną za dostawę produktów lub surowców.
Obowiązki kupującego w ramach FOB: dostawa, fracht i ryzyko
Co kupujący robi w ramach FOB:
- przekazuje sprzedającemu informacje o dostawie (data, godzina, statek i dane portu);
- wybiera statek i rezerwuje fracht;
- organizuje transport z portu załadunku do miejsca przeznaczenia;
- zajmuje się odprawą celną importową;
- uiszcza niezbędne cła i podatki;
- w razie potrzeby ubezpiecza towar.
Ponadto cena FOB obejmuje dostawę do portu, koszty portowe w przypadku eksportu oraz załadunek na statek. Nie obejmuje jednak frachtu morskiego, ubezpieczenia ani ceł importowych.
Jeśli przewoźnik kupującego stosuje inne procedury lub terminale, sprzedawca może naliczyć dodatkowe koszty lokalne (opłaty za nadanie), których kupujący się nie spodziewał. Zalety i wady FOB dla sprzedającego i kupującego
Zaletą Incoterm FOB dla wszystkich stron jest przejrzystość kosztów i jasne przeniesienie odpowiedzialności za ładunek.
| Zalety | Wady | |
| Dla kupującego | Pełna kontrola nad logistyką;
Możliwość zaoszczędzenia na wysyłce; planowanie kosztów; możliwość uzyskania korzystnych stawek frachtowych poprzez bezpośrednie negocjacje z przewoźnikami. |
Złożoność organizacji procesów logistycznych; większa odpowiedzialność (zwłaszcza w zakresie ryzyka i siły wyższej); zwiększona formalność. |
| Dla sprzedającego | Mniej obowiązków po załadunku i mniejsze ryzyko. | Ograniczona kontrola nad dostawą towarów, ponieważ trzeba dostosować się do wyboru kupującego. |
Zorganizowanie FOB dla kupującego z pewnością wymaga dużego doświadczenia w międzynarodowej wysyłce i odprawach celnych. Dlatego też warunki dostawy FOB Incoterms 2020 mogą wydawać się skomplikowane dla małych firm. Kiedy wybrać FOB, a kiedy CIF, EXW lub inne warunki
Warunki dostawy FOB są często wybierane przez firmy importujące elektronikę, artykuły gospodarstwa domowego i przemysłowe, meble, narzędzia, odzież itp. Istnieją jednak inne warunki dostawy, które mogą najlepiej pasować do konkretnej sytuacji.
W przypadku małych przesyłek warunki dostawy FOB prawdopodobnie nie będą odpowiednie. Przykładowo, jeśli kupujący dopiero zaczyna importować, a wolumen ładunku jest niewielki, CIF będzie korzystniejszy — zgodnie z tą regułą sprzedawca pokrywa koszty frachtu morskiego i podstawowego ubezpieczenia przy dostawie ładunku do portu w kraju kupującego.
EXW (Ex Works) nakłada na sprzedającego minimalną odpowiedzialność. Ten Incoterm jest odpowiedni w sytuacjach, gdy kupujący chce mieć maksymalną kontrolę nad całym procesem.
Wniosek: Kiedy FOB jest najbardziej odpowiedni:
- transport kontenerowy drogą morską;
- standardowy transport kontenerowy;
- dla ciężkiego lub ponadgabarytowego sprzętu;
- przesyłki wielkogabarytowe (FCL);
- dla międzynarodowych i głównych portów wysyłki (Chiny, Turcja, USA);
- gdy konieczne jest obniżenie kosztów.
Czym w skrócie jest FOB? To idealne rozwiązanie, jeśli sprzedawca jest nierzetelny w dostawach. Na przykład może opóźniać terminy dostaw, nie mieć umów z przewoźnikami lub korzystać z usług zbyt wielu przewoźników.
Wielu pośredników i zawyżone ceny frachtu. FOB eliminuje wszystkie te problemy – obejmuje jedynie dostawę do portu.
Przykład dostawy FOB
Pełna i przejrzysta lista dokumentów jest absolutnie niezbędna do przygotowania dostawy FOB. Jest to jedyny etap, za który odpowiadają zarówno sprzedający, jak i kupujący, ponieważ każdy z nich wymaga dostarczenia innych dokumentów.
Jakie dokumenty są wymagane do dostawy FOB:
| Od sprzedającego | Faktura handlowa;
Lista pakowania; Zgłoszenie eksportowe; Potwierdzenie załadunku; List przewozowy. |
| Od kupującego | Umowa przewozowa/bukowanie;
Instrukcje załadunku dla sprzedającego; Polisa ubezpieczeniowa (opcjonalnie); Dokumenty celne i importowe w kraju odbioru. |
W zależności od rodzaju towaru i kraju importu mogą być wymagane dodatkowe pozwolenia i certyfikaty. Jest to obowiązek sprzedającego. Jest on zobowiązany do dostarczenia świadectwa pochodzenia, świadectwa fitosanitarnego i świadectwa weterynaryjnego.
Przykład dostawy FOB dla produktów spożywczych lub rolnych:
- Kupujący przesyła sprzedawcy wymagane certyfikaty (świadectwo fitosanitarne, świadectwo pochodzenia i jakości);
- Sprzedający przygotowuje towar i przechodzi kontrolę państwową;
- Kupujący rezerwuje statek i wysyła SI (Instrukcje Wysyłkowe – oficjalne instrukcje kupującego dla armatora);
- Sprzedający dostarcza towar, przechodzi kontrolę i ładuje go na pokład;
- Sporządzany jest list przewozowy z uwzględnieniem certyfikatów (list przewozowy jest przygotowywany i wystawiany przez armatora lub jego agenta);
- Kupujący otrzymuje komplet dokumentów importowych;
- Kupujący odbiera towar w porcie docelowym i dokonuje odprawy celnej.
Ten przykład jest odpowiedni dla towarów wymagających dodatkowej certyfikacji, kontroli lub kontroli eksportu.
Jak firma logistyczna pomaga w dostawach FOB
Warunki dostawy FOB wymagają dużego doświadczenia w transporcie, dlatego firmy w przeważającej mierze delegują całą organizację firmom transportowym i logistycznym.
Profesjonaliści zorganizują cały transport, zajmą się negocjacjami i przygotują całą dokumentację. Minimalizuje to liczbę błędów, gwarantuje szybkość i niezawodność, dzięki czemu firmy logistyczne są niezastąpione w przypadku przesyłek FOB.
