Każdy przedsiębiorca lub logistyk zajmujący się transportem międzynarodowym boi się tych dwóch słów – przestoju i postoju. Oczywiste jest, że nikt nie korzysta na niedotrzymaniu terminów i dodatkowych kosztach finansowych. Zastanówmy się więc, jak skutecznie zarządzać tymi ryzykami i uniknąć trudności z dostawą ładunku.
Czym jest demurrage w logistyce?
Demurrage to kara za postój kontenera w porcie poza dozwolony czas wolny (free time) przed jego wywiezieniem z portu.
Występuje zazwyczaj w logistyce morskiej, ale może być również stosowana w transporcie kolejowym (wagony) i drogowym (samochody ciężarowe).
Jak oblicza się demurrage?
Przestój kontenera jest naliczany od momentu zakończenia czasu rozładunku lub załadunku na statek w porcie.
Wzór: kwota demurrage = liczba dni opóźnienia (powyżej czasu wolnego) × stawka dzienna.
Stawkę dzienną ustalają firmy spedycyjne i transportowe. Najczęściej wszystkie zasady i stawki są określone w umowie przewozu, w międzynarodowym transporcie morskim – w liście przewozowym. Jeżeli taki warunek nie został określony, wysokość opłaty demurrage ustalana jest na podstawie stawki portowej i rzeczywistych strat.
Linia żeglugowa lub port pobiera opłatę demurrage za przekroczenie bezpłatnego czasu składowania kontenera. Płatnikiem może być właściciel ładunku (importer lub eksporter), jeśli opóźnienie nastąpiło z jego winy, lub przewoźnik/linia, jeśli nie zapewnił terminowego załadunku lub rozładunku.
Czym jest detention i czym się różni?
Detention to kara za nieterminowy zwrot kontenera do linii żeglugowej po jego wyładunku z portu.
Istotą rzeczy jest to, że każdy port przyznaje klientowi określoną liczbę dni wolnych. W tym czasie kontener musi zostać rozładowany i zwrócony przewoźnikowi pusty. W przypadku dłuższego opóźnienia opłata detention zacznie „kapać”. Często taryfa rośnie z każdym dniem.
Na koszt detention wpływa kilka czynników. Zacznijmy od rodzaju kontenera. Im droższy i rzadszy, tym wyższa stawka. Najdroższe będą chłodnie, ponieważ wymagają prądu i konserwacji, podobnie jak zbiorniki na chemikalia i kontenery otwarte na ładunki ponadgabarytowe i ciężkie.
Aby zaoszczędzić, warto wybrać kontenery „suche” zamiast specjalnych, ale jest to niemożliwe w przypadku towarów o specjalnych wymaganiach magazynowych (żywność, leki itp.).
Przykład detennicji
Wyobraźmy sobie sytuację: Importer przyjął kontener z towarem w porcie w Odessie 1 czerwca.
Linia żeglugowa zapewniła 7 dni wolnego na rozładunek i zwrot pustego kontenera.
Firma odebrała ładunek z magazynu portowego 2 czerwca, ale rozładowała go dopiero 10 czerwca i zwróciła pusty kontener 14 czerwca. W sumie importer spowodował opóźnienie wynoszące 6 dni. Linia żeglugowa naliczy mu za to detencję.
Przybliżona stawka dzienna za typowy kontener wynosi 30–40 USD/dzień.
Zatem:
- Stawka: 40 USD/dzień
- Opóźnienie: 6 dni
- Dlatego: 40 USD × 6 = 240 USD
Rzeczywista wysokość stawki musi być wskazana w umowie przewozowej lub potwierdzeniu rezerwacji.
Demurrage i detention – na czym polega różnica
Oba terminy pochodzą z języka francuskiego i są tłumaczone jako „opóźnienie”. Nic dziwnego, że nawet doświadczeni logistycy mylą te dwa spółgłoskowe znaczenia. Ponadto oba słowa odnoszą się do międzynarodowego transportu morskiego i oznaczają „zapłatę za dodatkowy czas”, który kontener towarowy spędza poza harmonogramem.
Aby uniknąć nieporozumień, przeanalizujmy główne różnice między demurrage a detention.
| Demurrage | Detention | |
| Miejsce postojowe | W porcie lub terminalu. | Poza portem (w magazynie, w tranzycie). |
| Istota problemu | Kontener przebywał w porcie zbyt długo po rozładunku. | Kontener jest już poza portem, ale nie został jeszcze zwrócony. |
| Status kontenera | Z ładunkiem. | Pusty. |
| Rozpoczęcie naliczania opłat | Po zakończeniu postoju w porcie. | Po zakończeniu postoju poza portem. |
| Czas trwania postoju | Zwykle 3–5 dni. | Zwykle 5–10 dni. |
| Wysokość kary | Ustalana indywidualnie. | Określona z góry w umowie. |
| Konsekwencje dodatkowe do kary | Brak możliwości odbioru ładunku bez zapłaty. | Odmowa przyjęcia ładunku w przyszłości, zablokowanie stawki rabatowej klienta. |
| Cel | Optymalizacja funkcjonowania portu. | Zapewnienie szybkiego powrotu kontenerów do obrotu. |
Czy istnieje coś wspólnego między pojęciami demurrage i detention? Podkreślmy kilka cech wspólnych dla obu:
- opłata za nadgodziny w użytkowaniu kontenera;
- warunki są określone w umowie frachtu morskiego;
- stawka zależy od rodzaju kontenera;
- kara naliczana jest za każdy dzień kalendarzowy przekroczenia limitu.
Podsumowując, demurrage i detention to koszty czasowe – różnica tkwi w miejscu i momencie.
Główne powody naliczania demurrage i detention
W rzeczywistości istnieje wiele powodów przekroczenia terminów dostawy, które prowadzą do demurrage i detention, dlatego rozważmy je osobno.
Powody naliczania demurrage:
- brak niezbędnych dokumentów;
- opóźnienia na granicy lub podczas odprawy celnej;
- błędnie zaprojektowana trasa;
- wysokie obciążenie portu lub terminalu;
- nieuiszczenie obowiązkowych opłat, w tym opłat portowych;
- nieprawidłowe wskazanie;
- brak terminów i dat przybycia ładunku;
- długi czas przyjęcia ładunku przez odbiorcę.
Powody naliczania opłaty demurrage:
- opóźnienie w rozładunku towaru;
- uszkodzenie ładunku;
- przestój w magazynie odbiorcy;
- brak transportu do zwrotu kontenera.
Uogólniając przyczyny opłat demurrage i demurrage, można je sprowadzić do nieprawidłowego planowania czasu i braku koordynacji między uczestnikami łańcucha logistycznego.
Jak uniknąć kar
Wszelkie przestoje i błędy można skorygować, współpracując wyłącznie z rzetelnymi dostawcami i utrzymując z nimi transparentną i aktywną komunikację.
Dla udanego transportu morskiego ważne jest podjęcie następujących kroków:
- zaplanowanie odprawy celnej i dostawy z wyprzedzeniem;
- jasne określenie czasu wolnego przewidzianego na każdy kontener;
- dodanie kilku dni zapasowych do łańcucha logistycznego;
- skrupulatne koordynowanie daty i godziny przybycia ładunku;
- wykorzystywanie nowoczesnych technologii cyfrowych (do śledzenia kontenerów, rozliczania danych itp.).
Gwarantowanym sposobem na neutralizację ryzyka związanego z przestojem i zatrzymaniem jest kontakt z agentami celnymi oraz firmami transportowo-logistycznymi. Ich doświadczenie i profesjonalizm zapewnią dotrzymanie terminów i skoordynowaną dostawę ładunku.
Wnioski
System kar w logistyce pojawił się nie bez powodu. Stymuluje on wszystkich uczestników transakcji do terminowego przyjęcia ładunku, zwrotu kontenerów, dotrzymywania terminów i ich respektowania. Podmioty gospodarcze przenoszą tę odpowiedzialność na agentów i logistyków. To oni zajmują się rejestracją, koordynacją przewoźników i kontrolą terminów. W zamian klient zyskuje spokój ducha i pewność, że kontener dotrze bez przestoju i zatrzymania.
