Procedury, które upraszczają przekraczanie granic i zmniejszają ryzyko celne, mają ogromne znaczenie w międzynarodowym transporcie drogowym. Jednym z takich systemów jest TIR, który w ostatnich latach został zastąpiony przez eTIR, cyfrową alternatywę. W tym artykule przyjrzyjmy się, co oznaczają te terminy, czym się różnią i jakie korzyści przynoszą firmom prowadzącym działalność logistyczną z TVL.
Czym jest system TIR i jak działa
Aby zrozumieć różnice i podobieństwa między tymi dwoma systemami celnymi, warto przede wszystkim zrozumieć, czym jest TIR. Skrót ten pochodzi od francuskiego Transports Internationaux Routiers, co oznacza międzynarodowy transport drogowy. Odnosi się on do międzynarodowego systemu celnego zaprojektowanego w celu przyspieszenia i uproszczenia transportu towarów przez granice, przy minimalnej ingerencji organów celnych w krajach tranzytowych. Ten międzynarodowy system transportu pozwala na przewóz towarów przez jeden lub więcej krajów bez konieczności przeprowadzania kontroli w każdym z nich, o ile zachowane są plomby i warunki przewozu.
System ten został zapoczątkowany w 1949 r. pilotażowym projektem między Francją a Szwajcarią. W swojej obecnej, ulepszonej wersji istnieje od 1975 r., kiedy to podpisano i przyjęto Konwencję TIR z 1975 r., która obowiązuje do dziś. Zastąpiła ona wcześniejsze umowy między poszczególnymi krajami i stała się uniwersalną podstawą prawną systemu.
Od 2000 r. nastąpiła globalizacja systemu wraz z przystąpieniem krajów azjatyckich, bliskowschodnich, południowoamerykańskich i afrykańskich do członków europejskich, kiedy to ponad 70 krajów stało się członkami. W 2018 r. dołączyły Chiny, czyniąc ważny krok w rozwoju korytarzy transportowych, w tym Nowego Jedwabnego Szlaku. Transport międzynarodowy TIR przynosi wiele korzyści sygnatariuszom Konwencji, ponieważ znacznie minimalizuje kontrole celne, przyspiesza przekraczanie granic, umożliwia dotrzymanie terminów dostaw i zapewnienie bezpieczeństwa. Jest to możliwe dzięki obecności tylko kilku uczestników systemu – przewoźnika, służb celnych i IRU – Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego, która jednoczy i chroni interesy krajowych związków i organizacji transportu drogowego.
Głównym dokumentem systemu jest karnet TIR, który służy jako gwarancja celna i dokument towarzyszący, który można uzyskać za pośrednictwem krajowego stowarzyszenia przewoźników międzynarodowych, które jest członkiem IRU. Aby uzyskać karnet TIR, przewoźnik musi być akredytowany i zarejestrowany w systemie TIR, co jest możliwe po spełnieniu specjalnych norm transportowych i bezpieczeństwa. Do przetwarzania i korzystania z karnetu TIR wymagany jest specjalny terminal celny (plombowanie) i wymagania dotyczące pojazdu (np. plomby zabezpieczające na kontenerach).
Czym jest eTIR i dlaczego jest potrzebny
Podobnie jak wiele innych procesów w życiu, transport TIR przechodzi innowacyjne zmiany, w szczególności przejście procedur odprawy celnej do przestrzeni cyfrowej, co jest podyktowane logiką współczesnych realiów.
Obecnie powstała elektroniczna wersja tradycyjnego karnetu TIR – eTIR – która upraszcza i automatyzuje logistykę TIR. W przeciwieństwie do dokumentu papierowego, eTIR jest całkowicie cyfrowym systemem opartym na wymianie danych między organami celnymi a przewoźnikami. Został on zaprojektowany w celu
- ograniczenie korzystania z dokumentów papierowych
- zabezpieczenie i przyspieszenie procedur
- zwiększenie wydajności.
Działanie systemu składa się z następujących etapów:
- Rejestracja w krajowym systemie celnym wspierającym elektroniczną wymianę danych i uzyskanie eTIR – możliwe za pośrednictwem krajowego zrzeszenia przewoźników międzynarodowych lub bezpośrednio przez odpowiednią służbę celną wraz z podaniem danych dotyczących pojazdu, ładunku i innych niezbędnych elementów transportu.
- Elektroniczna odprawa transportowa. Wszystkie informacje o transporcie są wprowadzane do systemu za pośrednictwem formularza elektronicznego, wypełniane są wszystkie niezbędne pola – dane przewoźnika, informacje o ładunku, trasa i kraj przeznaczenia. Karnet eTIR jest generowany i podpisywany na poziomie krajowym. Następnie dokument jest przesyłany do systemu innych krajów, które będą krajami tranzytowymi.
- Proces przekraczania granicy. Dane z karnetu eTIR są automatycznie przesyłane do urzędu celnego kraju, którego granicę przekroczyła przesyłka. Organ celny weryfikuje dane za pośrednictwem systemu i potwierdza ich zgodność. Przesyłka przechodzi przez urząd celny bez otwierania kontenera lub dodatkowej kontroli, jeśli nie ma żadnych roszczeń. Służby celne mogą łatwo uzyskać dostęp do danych i zweryfikować poprawność przesyłki dzięki elektronicznym identyfikatorom, takim jak kody QR lub inne elektroniczne znaczniki.
- Stosowanie plomb elektronicznych. Plomby te zapewniają bezpieczeństwo towarów. Dzięki połączeniu z systemem eTIR mogą być sprawdzane na każdym etapie transportu.
- Zakończenie transportu. Gdy przesyłka dotrze do miejsca docelowego, system eTIR kończy proces, aktualizując wszystkie dane transportowe, w tym status dostawy, w czasie rzeczywistym.
Transport z wielu krajów, które dołączyły do projektu pilotażowego, w tym Niemiec, Francji, Szwajcarii, Belgii, Holandii, Turcji, Iranu, Azerbejdżanu i Gruzji, może teraz otrzymać etykietę eTIR. Większość krajów UE i Ukraina mogą dołączyć do systemu w najbliższej przyszłości.
Porównanie TIR i eTIR: główne różnice
eTIR i TIR, których rozszyfrowanie opisuje istotę procesu, mają wiele podobieństw w zasadzie organizacji, ale różnią się znacznie w sposobie wdrażania. W przypadku uczestnictwa w systemie TIR dokumentacja jest sporządzana w formie papierowej i musi być wypełniona idealnie, po złożeniu wszystkich podpisów i zatwierdzeń, nawet w przypadku drobnych błędów i nieścisłości nie można jej poprawić. Karnet eTIR ma być generowany elektronicznie z możliwością korekty podczas procesu wypełniania.
Automatyzacja wprowadzania danych i dostępu do danych w systemie eTIR pozwala na:
- zminimalizować czas uzgadniania danych w urzędzie celnym;
- efektywne śledzenie ładunku;
- weryfikację integralności plomb;
- skuteczne przekraczanie granicy.
Organ celny zyskuje więcej możliwości szybkiej kontroli i identyfikacji ładunku, co skraca czas dostawy. Brak konieczności przeprowadzania wielokrotnych kontroli i wypełniania wielu dokumentów ma pozytywny wpływ na szybkość i koszty transportu międzynarodowego.
Jak TVL pomaga z TIR i eTIR
Jeśli chcesz wysłać swój ładunek tranzytem przez kilka krajów przy minimalnym bólu głowy i maksymalnym bezpieczeństwie, zwróć się do TVL. Z TVL zrozumiesz, co oznacza znak TIR na ciężarówkach – to bezpieczeństwo Twojego ładunku, zgodność z normami, wsparcie na wszystkich etapach. Pracownicy TVL organizują transporty w systemie TIR, w tym przygotowanie karnetu, stały monitoring i śledzenie ładunku. Klienci TVL otrzymują również wszelkie porady i wsparcie w zakresie eTIR. Wybierając TVL jako swojego przewoźnika, zapewnisz szybką i bezpieczną dostawę ładunku przy minimalnych kosztach.
